آخرین مقالات   گروه های مقالات
گروه مقاله : HIV (ایدز)
علائم بالینی بیماری ایدز

۲۰ / ۹ / ۱۳۹۰

مراحل مختلف عفونت با  اچ. آی. وی 

 

 

 

 

ویروس ایدز (HIV) سلولهاي سيستم ايمني و سيستم عصبي مركزي را آلوده مي‌كند.

T- helper lymphocyte (لنفوسيت T كمك كننده) سلول اصلي است كه توسط HIV  آلوده مي‌شود. سلول T- helper يك سلول سرسخت در سيستم ايمني است و با  تمامی ديگر سلولهاي سيستم ايمني همكاري مي‌كند بنابراين صدمه يا از بين رفتن سلول T- helper تاثير جدي در سيستم ايمني مي‌گذارد.

HIV براي ورود به سلول T- helper  به مولکول CD4 سطح سلول متصل شده و آنرا آلوده میکند. به اين همین خاطر به سلول T- helper ، لنفوسيت CD4+  یا CD4+ Lymphocyte  هم گفته مي‌شود.

وقتي كه سلول T- helper با HIV آلوده شد، HIV در آن تكثير مي‌شود و طي 6-2 روز سلول آلوده مي‌ميرد و ويروسها آزاد شده و ويروسهای جديد وارد سلولهای T- helper ديگري مي‌شوند و آنها آلوده مي‌كنند.

در مبارزه با اين فرآيند سيستم ايمني بسرعت HIV و سلول‌هاي آلوده با HIV را مي‌كشد و سلولهاي T- helper از دست رفته را جايگزين مي‌كند

بطور كلي، مراحل آلودگی با HIV به 4 مرحله تقسيم مي‌شود:

1 عفونت اوليه         2 مرحله بدون علامت باليني         3 مرحله علامتدار عفونت با HIV و                       4-پيشروي از HIV تا AIDS

 

 

 

 

 

علائم بيماری چگونه ظاهر می شود؟

 

با کاهش قدرت سيستم دفاعی٬ به مرور زمان بدن آمادهٴ ابتلا به عفونتها و سرطانهايی می شود که به طور معمول در مردم عادی ديده نمی شوند ، اين بيماريها بصورت بيماريهاي ريوی ، اسهالهاي شديد و مزمن ،‌ تبهای طولانی ، کاهش وزن ،‌ اختلالات شخصيتی ،‌ بيماريهاي مغزی و پوستی خود را نشان مي دهند که درنهايت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهد شد.
 

 

 

تشخيص قطعي آلودگي با HIV تنها بر مبناي علايم و نشانه هاي باليني امکانپذير نيست و تنها راهي که قطعا مشخص ميکند فردي به HIV آلوده شده است يا نه، انجام تست HIV است.

 

 

 

علائم آلودگی با HIV بسیار پیچیده است و دارای مراحل چندی است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود.
این مراحل عبارتند از: ‪

 

 

مرحله عفونت اوليه HIV : (مرحله اول)

اين مرحله چند هفته طول مي‌كشد و معمولاً با يك حالت شبيه سرماخوردگي كه بلافاصله بعد از عفونت رخ مي‌هد همراه است اين حالت شبيه سرماخوردگي گاهي اوقات تحت عنوان حالت seroconversion  ياد مي‌شود. (علائمی نظیر تب، گلودرد، بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات ، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی و یا تظاهرات عصبی)

در حدود 20% موارد علائم به گونه‌اي است كه فرد به پزشك مراجعه مي‌كند ولي معمولاً تشخيص داده نمي‌شود و حتي اگر تست HIV آنتي بادي در اين موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد.

طي اين مرحله مقدار زيادي HIV در خون محيطي فرد وجود دارد و سيستم ايمني با توليد پادتن ها (آنتي بادي ها)، و لنفوسيتهاي سلول كش (لنفوسیتهای سيتوتوكسيك) شروع به پاسخ در برابر ويروس مي‌كنند.

از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشانگر آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا 16 ماه طول می كشد.

 

  

مرحله بدون علامت باليني (مرحله دوم)

اين مرحله بطور متوسط 10 سال طول مي‌كشد و همانطور كه از نام اين مرحله پيدا است، خالي از هر علامتي است هرچند ممكن است غدد متورم لنفاوي هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتي). سطح HIV در خون محيطي به سطح بسيار پائيني كاهش مي‌يابد ولي بیماری همچنان مسري است و آنتي بادي HIV در خون قابل ارزيابي است.

تحقيقات اخير نشان داده است كه HIV طي اين مرحله غير فعال نيست و در غدد لنفاوي بسيار فعال است. تعداد زيادي از سلولهاي T- helper آلوده شده و مي‌ميرند و ويروس فراواني توليد مي‌شود.

تست آزمايشگاهي جديدي وجود دارد كه مقدار ناچيز HIV كه از غدد لنفاوي آزاد مي‌شود را اندازه مي‌گيرد اين تست HIV-RNA را اندازه مي‌گيرد (RNA ماده ژنتيكي HIV مي‌باشد) این تست را تست بارگيري ويروس (viral load test) مي‌گويند که نقش بسيار مهمي در درمان آلودگی با HIV دارد.

 

 

 

 

مرحله علامتدار عفونت HIV (مرحله سوم)

با گذشت زمان، سيستم ايمني توان خود را از دست مي‌هد كه به 3 دليل عمده زير است.

1 بافتها و غدد لنفاوي بدليل سالها فعاليت، آسيب مي‌بينند  

2  و HIV جهش پيدا مي‌كند و آلوده كنندگي‌اش تشديد مي‌شود بعبارت ديگر براي تخريب سلولهاي  ،T- helper قويتر و متنوعتر ميشود

3 بدن توانايي جايگزيني سلولهاي T – helper از دست رفته را ندارد.

با ايجاد نقص در سيستم ايمني، علائم بوجود مي‌آيند که در آغاز بسياري از علائم خفيف هستند. ولي با تحليل سيستم ايمني، علائم تشديد مي‌شوند.

 

 

 

پيشروي از HIV تا AIDS

با آسيب بيشتر سيستم ايمني، بيماري به سمت بدتر شدن پيش مي‌رود تا اينكه تشخيص ايدز مطرح شود. در حال حاضر در انگلستان تشخيص ايدز وقتي تأييد مي‌شود كه فرد HIV مثبت تعداد خاصي از عفونتهاي فرصت طلب يا سرطانها را بروز مي‌دهد اگر چه فرد HIV مثبت مي‌تواند بشدت بيمار باشد ولي تشخيص ايدز نداشته باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

اگر من علايم شبيه سرماخوردگي – آنفلوآنزا (Flu-like syndrome) / تورم غدد (Swollen glands) داشته باشم، يعني به HIV آلوده شده ام؟

 


بسیاری از بیماریها منجر به علايم شبيه سرماخوردگي – آنفلوآنزا (Flu-like syndrome) / تورم غدد (Swollen glands) میشوند، شما به HIV مبتلا نمی شوید مگر اینکه بطور مستقیم در معرض این ویروس قرار بگیرید (راههای انتقال)
برخی افراد پس از آلودگی به HIV متوجه هیچ تغییری در وضعیت سلامت خود نمی شوند در حالیکه برخی دیگر دچار علایم خفیف شبیه آنفلوآنزا یا ایجاد راش یا تورم غدد طی چند هفته پس از ورود عفونت به بدنشان می شوند، این علایم و نشانه ها نشاندهنده شروع ایدز نیست و معمولا طی چند روز یا چند هفته از بین می روند. تنها راهي که قطعا مشخص ميکند فردي به HIV آلوده شده است يا نه، انجام تست HIV است.
 


در اکثر افراد طی ۶ تا ۱۲ هفته میزان آنتی بادی HIV به حد قابل تشخیص در روشهای معمول آزمایشگاهی (ELISA) می رسد، البته در موارد بسیار نادر ممکن است تا ۶ ماه هم طول بکشد.
انجام تست HIV آنتی بادی (ELISA) قبل از ۳ ماه، نتیجه قطعی نخواهد داشت چرا که ممکن است فرد هنوز آنتی بادی بر علیه HIV به میزان کافی تولید نکرده باشد، مدت زمان بین آلودگی تا تولید آنتی بادی توسط بدن را دوره پنجره (Window period) می گویند، دراین دوره زمانی فرد آلوده به HIV هنوز میزان آنتی بادی در بدنش به مقداری که در روشهای آزمایشگاهی قابل تشخیص باشد نرسیده است، اگرچه ممکن است میزان بالایی از HIV در خون-ترشحات جنسی یا شیر پستان وجود داشته باشد و فرد می تواند آلودگی را طی این دوره به فرد دیگری منتقل کند اگرچه تست الیزا منفی است!
بنابراین بهترین حالت این است که پس از ۳ماه از آخرین رفتار پر خطر، تست HIV آنتی بادی انجام شود.
- برخی مراکز آزمایشگاهی توصیه می کنند که اگر فرد در معرض ریسک بالا بوده، تست مجدد را ۶ ماه بعد از آخرین رفتار پر خطر انجام دهد.
- نکته بسیار مهم این است که فرد در طی دوره پنجره، مجددا در معرض ریسک آلودگی با HIV قرار نگیرد.
جواب منفی تست HIV ای که پس از ۳ ماه از آخرین رفتار پر خطرانجام شده است تقریبا همیشه بدان معناست که فرد به HIV آلوده نیست و اگر جواب تست پس از ۶ ماه منفی باشد (در صورتیکه طی این ۶ ماه هیچ رابطه جنسی غیرمحافظت شده ای نداشته باشد یا از سرنگ مشترک استفاده نکرده باشد) بدین معناست که HIV ندارد.
وقتی ۲ تست با هم انجام شود (ELISA+Western blot) احتمال جواب نادرست به کمتر از ٪۰/۱ می رسد.
 

 

 

عفونتهاي فرصت طلب و سرطانها كجا رخ مي‌دهند؟

مرحله علامتدار عفونت با HIV اغلب بدليل عفونتهاي فرصت طلب و سرطانهايي است كه بطور طبيعي سيستم ايمني جلوي آنها را مي‌گيرد. كه تقريباً در تمام بدن مي‌تواند رخ دهند ولي نمونه‌هاي شايع آن در جدول زير آورده شده است.

همانطور كه در جدول زير نشان داده شده است مرحله علامتدار عفونت HIV اغلب با درگير كردن چندين سيستم مشخص مي‌شود درمان عفونت خاص يا سرطان اغلب انجام مي‌شود اما علت زمينه كه عملكرد HIV است سيستم ايمني را تضعیف مي‌كند

تا زمانيكه خود HIV آهسته نشود علائم سركوب سيستم ايمني بسمت بدتر شدن پيش مي رود.

 

 

 

 

 

نمونة عفونت / سرطان

سيستم

 

  پنوموني پنوموسيستيس كاريني (pcp)

  سل (TB)

  ساركوم كاپوزي (KS)

 

سيستم تنفسي

 

Cryptosporidiosis

Candidia

Cytomegalovirus (CMV)

Isosporiasis

Kaposi sarcoma

 

سيستم گوارشي

 

HIV

Cytomegalovirus

Toxoplasmosis

Cryptococcosis

Non- Hodgkin’s lymphoma

Varicella zoster

 

سيستم عصبي مركزي / محيطي

 

Herpes simplex

Kaposi’s sarcoma

Varicella zoster

 

پوست

 

 

 

 

 

(1)

 

 

 

 

 

 

سيستم مرحله بندي بيماري ، سازمان جهاني بهداشت (WHO)

 

 

 

 

سازمان جهاني بهداشت روشي براي تعريف افراد HIV مثبت در مراحل مختلف بر اساس علائم باليني دارد كه بعنوان سيستم مرحله بندي WHO براي عفونت و بيماري HIV شناخته مي‌شود

 

 

 

سيستم مرحله بندي بيماري براي عفونت و بيماري HIV در نوجوانان و بالغين:

 

 

مرحله باليني يك:

 

  1. بدون علامت
  2. لنفادنوپاتي منتشر و پايدار

مرحله باليني دو:

 

  1. كاهش وزن كمتر از 10% كل وزن بدن
  2. تظاهرات پوستي مينور مثل درماتيت سبورئيك، خارش، زخم هاي دهاني عودكننده، عفونت قارچي ناخن
  3. هرپس زوستر در پنج سال گذشته
  4. عفونت هاي دستگاه تنفسي فوقاني عود كننده مثل سينوزيت چركي و غيره

مرحله باليني سه:

 

  1. كاهش وزن بيش از 10% كل وزن بدن
  2. اسهال طول كشيده بدون توجيه( بيش از يك ماه)
  3. تب طول كشيده بدون توجيه ( مداوم يا گهگاهي) بيش از يك ماه
  4. برفك دهاني
  5. لوكوپلاكي پرزي دهاني
  6. سل ريوي در يك سال اخير
  7. عفونت هاي باكتريايي شديد (‌پنوموني، پيوميوزيت)

مرحله باليني چهار:

 

  1. سندروم تحليل منتشر بدن[2]
  2. پنوموني پنوموسيستيس كاريني
  3. توكسوپلاسموز مغز
  4. كريپتوسپوريديوز و/يا ايزوسپوريازيس با اسهال براي بيش از يك ماه
  5. كريپتوكوكوز خارج ريوي
  6. بيماري سيتومگالو ويروسي ارگاني غير از كبد، طحال، غدد لنفاوي
  7. عفونت با هرپس سيمپلكس پوستي مخاطي بيش از يك ماه يا احشايي براي هر مدت زماني
  8. لوكوانسفالوپاتي پيشرونده چند كانوني[3]
  9. كانديدياز مري، تراشه، برونش يا ريه
  10. مايكوباكتريوز آتيپيك منتشر
  11. سپتي سمي سالمونلاي غيرتيفوئيدي
  12. سل خارج ريوي
  13. لنفوم
  14. ساركوم كاپوشي
  15. انسفالوپاتي HIV
  16. سرطان مهاجم گردن رحم
 

 

 

 

در خصوص كودكان طبقه بندي باليني سازمان بهداشت جهاني به شرح زير است:

 

 

مرحله باليني يك:

 

  1. بدون علامت
  2. لنفادنوپاتي منتشر

مرحله باليني دو:

 

  1. اسهال مزمن بدون توجيه
  2. كانديدياز شديد پايدار يا عود كننده بعد از دوران نوزادي
  3. كاهش وزن يا نارسايي رشد[4]
  4. تب پايدار
  5. عفونت هاي باكتريايي شديد و عود كننده

مرحله باليني سه:

 

  1. عفونت هاي فرصت طلب نشانگر ايدز
  2. نارسايي رشد شديد
  3. انسفالوپاتي پيشرونده
  4. بدخيمي
  5. سپتي سمي يا مننژيت عود كننده

 

 

 

 

بطور کلی میتوان گفت که علایم اصلی و فرعی، مرحله نهایی آلودگی با HIV یعنی "ایدز" اینها هستند (البته در صورت مشاهده هر کدام از علایم زیر با پزشک مشورت کنيد)

 

◄ علائم اصلی ایدز:

• كاهش وزن بیشتر از 10 درصد
• اسهال مزمن بیشتر از یك ماه
• تبهای متناوب یا ثابت بیش از یك ماه
 

 

 

 


◄ علائم فرعی ایدز:

• سرفه پایدار به مدت بیش از یك ماه
• عفونت پوستی منتشر همراه با خارش
• تبخالهای عود كننده
• برفك دهانی
• عفونت تبخالی مزمن پیشرونده و منتشر
• بزرگ شدن عمومی غدد لنفی

 


 

 

(1) Reference:  WHO Health Organization, scaling up Antiretroviral Therapy in Resource limited settings,

http://www.who.int/hiv/pub/prev_care/en/ARVGuidelinesRevised2003.pdf

(2) Wasting Syndrome:

  عبارت است از كاهش وزن بيش از 10% وزن بدن همراه با اسهال طول كشيده بيش از يك ماه يا ضعف مزمن و تب بدون توجيه طول كشيده ( بيش از يك ماه)

(3) Progressive Multi Focal Encephalopathy
(4) Failure To Thrive